ئەمڕۆ گەنجان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەوڵدەدەن خۆیان بخەنە ناو جیهانی سیاسەتەوە لە هەوڵێکدا بۆ پاڵنانی گۆڕان و چاکسازی و بەرزکردنەوەی ژیانیان. بەڵام ڕۆڵی گەنجانی لوبنان لە ژیانی سیاسی وڵاتەکەماندا چییە؟
ئێمە ئێستاش لە سێبەری شەڕی ناوخۆی خوێناوی لوبنان لە ساڵانی 1975-1990دا و سیستەمێکی سیاسیی بێبەزەیی کە لە ململانێکان لەدایک بووە، سیستەمێک کە گەنجانی بە نائومێدیەوە پاڵ ناوە و ئەوانی لە گۆڕەپانی سیاسی دوور خستووەتەوە. بەدەر لەو کەسانەی کە سەر بە حیزبە ستەمکارەکان کە چاکسازی لە سەرکردەی مەزهەب یان حیزبدا دەبینن بەبێ ئەوەی هیچ حەزیێک بۆ وڵات و گەلەکەیان پیشان بدەن لە ژێر ڕۆشنایی ئەو داڕمانە ئابووری و کۆمەڵایەتی و ئەمنییەی کە ئێمە لە لوبنان شاهیدی دەبین.
لە ساڵی ٢٠١٩ گەنجە لوبنانییەکان ڕاپەڕین و هەوڵیان دا چینی سیاسی گەندەڵ لاببەن و لوبنانێکی نوێ دروست بکەن لە ڕێگەی شۆڕشی شەقامەوە کە داوای دەستلەکارکێشانەوەی هەموو سیاسەتمەدارەکانی سەرانسەری بەشەکانیان دەکرد.
بەڵام سەرکردە سیاسییەکانی لوبنان، هەرچەندە زیرەک بوون، توانیان دزە بکەنە ناو شۆڕشەکەوە و دابەشی بکەن و بیرۆکەی ئەوەی کە لە ژێردەستەدان بچێنن. لەناکاو درووشمی سەر شەقامی “هەموویان یانێ هەموویان” دەستی پێکرد کە داوای دەستلەکارکێشانەوەی هەموو سیاسەتمەدارانی لوبنانی دەکرد. لە کۆتاییدا بە مانای هەموویان نەبوو. لە پێچ و پەنایەکی سەیردا سیستەمی سیاسی و دۆستی سیاسەتمەدارەکان بوون بە جۆرێک لە هێمای یەکێتی نەتەوەیی.
لە بەرامبەردا بەشێک لە گەنجەکان ناخۆشییەکانی لوبنانیان لەبیرکرد و بڕیاریاندا لەگەڵ سەرکردە سیاسییەکانی دەسەڵاتدا یەکبگرن. ئەو زەلیلی و هەژارییەی ڕووبەڕووی گەلی لوبنان بووەتەوە لەبیریان چوو. لەبیریان چوو کە چۆن خەڵک لە دەرەوەی نەخۆشخانەکان بەهۆی نەبوونی بیمەی تەندروستی و نەبوونی دەرمان گیانیان لەدەستدا. شۆڕشەکە هەڵوەشایەوە و خەونی گەنجانی لوبنان بە هیوای گۆڕانکاری لە نیشتمانێکی وێراندا تێکشکا.
ئەمڕۆ چوار ساڵ دوای شۆڕشە شکستخواردووەکە کە گەنجان و ستەملێکراو و پەراوێزخراوەکان هێزیان کۆکردەوە بۆ داوای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و یاسایەکی مەدەنی کە پاڵپشتی هەموو هاووڵاتیان بوو ، هیواکە لەدەستچووە. لەم ڕۆژانەدا گەنجانی لوبنانی چاویان لەوەیە کۆچ بکەن بۆ وڵاتانی تر و لوبنان بەجێبهێڵن، تەنانەت ئەگەر ئەوە مانای ئەوە بێت کە ژیانی خۆیان بخەنە مەترسییەوە لەناو کەشتییە بچووکەکان و ئەو بارگرانییە زۆرەی کە پێیان دەوترێت “بەلەمەکانی مردن” کە لە دەریای ناوەڕاست دەپەڕنەوە بۆ ئاسۆی نوێ. ئەوان ڕۆیشتوون، ئیتر باوەڕیان بەوە نییە کە دەکرێت لە دەرەوەی سیستەمی سیاسی دەسەڵاتدارەوە گۆڕانکاری لە لوبنان بباتە پێشەوە.
بەم شێوەیە تەسلیمبوون لەم ڕۆژانەدا بووەتە هاوڕێمان لە ژێر دروشمی “بژین و با ژیان بەو شێوەیە بێت کە دێت”. ئیتر باوەڕ بە گۆڕانکاری و بنیاتنانی تەماحی سیاسی لە وڵاتێکدا نەماوە کە لەلایەن سیاسەتمەدارە گەندەڵەکانەوە حوکمڕانی دەکرێت و چێژ لە شەرعییەتی تائیفی ساختە وەردەگرن.
