ئێمە هێشتا سەرمان سووڕماوە لە دەستەواژەی دەستدرێژی هاوسەرگیری، بەڵام دەستدرێژی هاوسەرگیری تاوانێکی مرۆڤایەتییە، هەرچەندە تا ئێستا لە زۆربەی وڵاتان بە یاسا سزا نادرێت. ژنان لە جیهاندا بە گشتی و وڵاتانی عەرەبی بەتایبەتی، هێشتا ڕووبەڕووی پێشێلکاری زۆر دەبن، بەڵام دیارترین و پیسترینیان دەستدرێژی هاوسەرگیرییە، کە پلەکانی لە توندوتیژی و زەوتکردن و زەلیلکردنی ڕستەی مافی پیاوە وەردەگرێت. گرنگترین پرسیار هەر ماوەتەوە: ئایا ئەگەری ئەوە هەیە دەستدرێژی لە نێوان هاوسەرەکاندا هەبێت؟
یەکەم: دەستدرێژی هاوسەرگیری چییە؟
دەستدرێژی هاوسەرگیری بریتییە لە پەیوەندی سێکسی بەبێ ڕەزامەندی یەکێک لە لایەنەکان و لە زۆربەی حاڵەتەکاندا ژن لایەنی ناڕەزامەندی ئەم پرۆسەیە. دەستدرێژی هاوسەرگیری تەنها بە توندوتیژی جەستەیی سنووردار نییە، چونکە کاتێک پەیوەندییەک بەبێ ڕەزامەندی ژنەکە دامەزرا، بە جۆرێک لە توندوتیژی خێزانی دادەنرێت، و ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پەیوەندییەکە بە گشتی “پەیوەندییەکی ژەهراوی”یە.
هەرچەندە لوبنان بە یەکێک لە وڵاتانی عەرەبی کراوە و لیبڕاڵ دادەنرێت، بەڵام باسکردنی سێکس تیایدا هێشتا تابۆیەکی کۆمەڵایەتییە، بەڵام ژنان تەنانەت مافی ئەوەیان نییە سکاڵا لە ئازارە سێکسییەکانیان بکەن. زۆرێک لە ژنان لە ناوچەکەدا تووشی توندوتیژی سێکسی دەبن و ناچارن بەشداری کارە ئینتیمیەکان بکەن، بەڵام ئەوەی زۆر سەرنجڕاکێشە ئەوەیە کە ڕێژەیەکی زۆر لەو ژنانە نازانن کە ئەوە دەستدرێژییە. سەرەڕای ئەو “ڕزگارییە” کە هەوڵدەدات پێی بگات، بەڵام هێشتا ئەو ژنە لوبنانییە دەترسێت باسی ئارەزووی سێکسی خۆی بکات، چونکە بە بابەتێکی تایبەت دادەنرێت و ناتوانرێت باسی لێبکرێت. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو میراتە کۆمەڵایەتی و کولتووری و ئایینییەی کە لە کاتی لە دایکبوونیەوە تا ئێستاش کۆت و بەندەکەی لە ملی هەڵگرتووە، ئەمە جگە لەوەی کە ژنانی لوبنانی تا ئەم ساتە پارێزگاری یاساییان نییە لەم تاوانە، بەو پێیەی هیچ یاسایەک نییە کە دەستدرێژی هاوسەرگیری تاوانبار بکات.
پرسی دەستدرێژی هاوسەرگیری لە لوبنان هێشتا لە دەرەوەی یاساکاندایە. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ فشارەکانی بەها و میراتە کولتووری و کۆمەڵایەتی و تا ڕادەیەک ئایینی، کە ژن قەدەغە دەکات باسی ئازارە سێکسییەکانی خۆی و ئەو توندوتیژیانەی کە لە کاتی دەستدرێژی و پەیوەندی سێکسیدا بەرکەوتەی دەبێت، و دەیکات دەستدرێژی و توندوتیژی قەدەغە نەکات کە لەلایەن هاوبەشەکەیەوە تووشی دەبێت، کە بڕیارە هاوبەشی ئەو بێت لە خۆشەویستی و ئارەزوویدا، و ئەم ئارەزووە نابێت بە تەنیا مافی ئەو بێت، بە بیانووی مافی یاسایی یان هاوسەرگیرییەکەی.
دەستدرێژی خێزانی زیانی دەروونی و جەستەیی هەیە کە لەوەش ئازاربەخشترە. کەمترین شت کە ژن لەم ساتانەدا ڕووبەڕووی دەبێتەوە، هەستکردنە بە ترس و بێزاری و زەلیلبوون و توڕەیی و شکان. تەنانەت لەوانەیە لە خۆی و هاوسەرەکەی و پەیوەندی سێکسی بێزار بێت، ئەمەش سەرەڕای شۆک و خەمۆکی و گۆشەگیری و تەنیایی، کاریگەری ڕەفتاری لێدەکەوێتەوە کە تێیدا ساردی سێکسی دەبێت، یان هەست بە ترس دەکات لە سێکسکردن لەگەڵ هاوسەرەکەی.
هەردوو ئایینی ئیسلام و مەسیحی هاوسەرگیری بە پیرۆز دەزانن. ئایینی ئیسلام جەختی لەسەر هەستی ئافرەتان کردەوە، هەروەها پێویستە مێرد ئەو هەستانە لەبەرچاو بگرێت، هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە هاوسەرگیری لەسەر بنەمای سۆز و میهرەبانی و ئارامی بێت، لە کاتێکدا ئایینی مەسیحی لەسەر بنەمای خۆشەویستی و ڕێز و سۆز دامەزراوە. پەیوەندی سێکسی دەبێت بە ڕەزامەندی هەردوولا بێت چونکە دەربڕینی ئەو خۆشەویستییەیە کە بە ڕەزامەندی یەکتر کۆیان کردۆتەوە نەک لەژێر کۆنترۆڵی بەهێزترینەکان. بۆیە مەسەلەکە لێرەدا پەیوەندی بە میراتە کۆمەڵایەتییەکان و ئەو یاسایەوە هەیە کە کەمترین مافەکانی ژن مسۆگر ناکات، سەرەڕای ئەمەش نەبوونی هۆشیاری و پەروەردە لەسەر مافەکانی ژنەکە.
شکستی ژنەکە لە بەدەستهێنانی پشتیوانی لەلایەن کەسانی دەوروبەریەوە، بەتایبەتی لەلایەن هاوتەمەنەکانیەوە، و بێتوانایی لە ئاشکراکردنی ئەو ئازارانەی کە تووشی دەبێت، هەروەها بێتوانایی لە بانگەشەکردن بۆ یاسا بۆ پاراستنی لەو زیانانەی کە لە ناوەوە بەرکەوتەی دەبێت. ماڵی هاوسەرگیرییەکەی بێزاری و فشارەکانی زیاتر دەکات. چونکە جێهێشتنی مێرد بە بێ سزای ڕەنگە ژنەکە بەرەو ئەگەری مردن ببات، لە ئەنجامدا خۆکوشتن بۆ دەربازبوون لە ئازارە شاراوەکانی یان کوژرانی لەلایەن مێردێکەوە کە تاوانی دەستدرێژی نەکردبێت.
