خێزان دامەزراوەیەکی جیاواز پێکدەهێنێت بەو پێیەی لە زۆرێک لە وڵاتان بە بناغەی سەرەکی کۆمەڵگا دادەنرێت. یاسای سەرەکی وڵاتانی جۆراوجۆریش ئەم تێڕوانینەیان لە خێزان هەیە. لە مەراکش بەم جۆرەیە چونکە یاسای سەرەکی ئێمە گرنگی خێزان دەردەبڕێت. لە یاسادا هاتووە کە بنەماڵە. “بازنەی بنەڕەتی کۆمەڵگایە” و پێویستە حکومەت مافی بنەماڵە و پاراستنی کۆمەڵایەتی و ئابووریی مسۆگەر بکات. بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ئەرکە زۆرانەی کە بەزۆری لەگەڵ هاوسەرگیریدا دێن، وەک دووگیانی، منداڵبوون، پەروەردەکردنی منداڵ و دەستەبەرکردنی داهاتی دارایی، هاوسەرگیری نێوان ژن و پیاو لە مەراکش سنووردار کراوە بۆ ئەو کەسانە کە تەمەنیان لە ١٨ ساڵ و سەرووتردایە.
بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی لە سەرەوە باسمان کرد، منداڵانی خوار تەمەن ١٨ ساڵ هێشتا دەتوانن لە هەندێک وڵاتدا لە ژێر بارودۆخیێکی تایبەت هاوسەرگیری بکەن. ئەمە لە مەراکشدا هەیە.
لە ساڵی ٢٠٠٤دا تەمەنی هاوسەرگیری یاسایی بۆ خێزانە مەراکشییەکان بە ١٨ ساڵ دانرا، بەڵام ئەو یاسایانە لەخۆدەگرێت کە ڕێگە بە دادوەرەکان دەدەن پارێزبەندی تایبەت بە خێزانەکان بدەن. لێکۆڵینەوەیەکی ورد لە یاسای سەرەکی مەراکش دەریدەخات کە یاسادانەرانی مەراکش دەتوانن دوای ڕاوێژکردن لەگەڵ کەسانی پسپۆڕ و دایک و باوکان ڕێگە بە هاوسەرگیری منداڵانی کەم تەمەن بدەن.
بەڵام ئەو ئامارانەی کە ساڵانە لە دوای چوونە بواری جێبەجێکردنی یاسای خێزانەوە تۆمار دەکرێن، بەپێی زیادبوونی بەرچاوی تێچووی هاوسەرگیری بۆ کەسانی خوار تەمەنی یاسایی، چەند پرسیارێک دروست دەکەن. بۆیە پێویستە ئەکتەرە پیوەندیدارەکان وەک دامودەزگاکانی حکومەت، گروپەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و تاکەکان هەموویان پێکەوە کاربکەن بۆ بەرەنگاربوونەوەی دیاردەی هاوسەرگیری منداڵان، کە پێدەچێت لێرەدا بە خێرایی بڵاوبێتەوە.
گومانی تێدا نییە کە ئەم دیاردەیە مایەی نیگەرانییەکی گەورەیە بۆ مەراکش بە لەبەرچاوگرتنی زیادبوونی ژمارەی منداڵانی خوار تەمەنی یاسایی کە هاوسەرگیریان کردووە و ئەو کاریگەرییە کارەساتبارانەی ئەم جۆرە هاوسەرگیرییە لەسەر مافی منداڵان هەیەتی. ئەم منداڵانە جگە لەوەی منداڵییان دەدزێن، تووشی توندوتیژی جەستەیی و دەروونی و بەهرەوەرگرتنی ئابووری و سێکسی دەبن.
هەروەها ڕێژەی بەرزی کەسانێک کە هاسەرگیریان کردووە پەیوەستە بە ڕێژەی بەرزی مردنی دایکان و کۆرپە. هەروەها هاوسەرگیری منداڵ و زوو دووگیانی ڕێگری لە تەواوکردنی خوێندن و چوونە ناو هێزی کار لە کچان و ژنان دەکات. هاوسەرگیری منداڵان ڕێگری لە پێشکەوتن لە کۆمەڵگادا دەکات.
دەستپێشخەرییەکی گەورە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی یاسای خێزان و هەموارکردنەوەی یاساکە بۆ قەدەغەکردنی هاوسەرگیری منداڵان بەبێ هیچ بەربەستێک ڕوویداوە. ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و ڕێکخراوەکانی مافی منداڵان جەخت لەوە دەکەنەوە کە هاوسەرگیریی کەم تەمەن جۆرێکە لە هاوسەرگیریی زۆرەملێ و لە ئەنجامدا دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان. ئەوان کەمپەینیان کردووە بۆ چاکسازی لە یاساکەدا و دەڵێن ئەو “ئیستسنایە”ی کە لە یاسای خێزاندا هاتووە کە ڕێگە بە منداڵانی خوار تەمەنی یاسایی دەدات هاوسەرگیری بکەن، لە ڕاستیدا بووەتە یاسا.
