ژنان لە وڵاتانی عەرەبی بەردەوامن لە بێبەشبوون لە هەندێک لە سەرەتاییترین مافەکانیان. یەکێک لە پرسە سەرەکییەکان کە ڕووبەڕووی ژنان دەبێتەوە لە چەند وڵاتێکی عەرەبیدا، ناتوانن ڕەگەزنامەی خۆیان بۆ منداڵەکانیان بگوازنەوە.
لە لوبنان یاسا نیشتمانییەکان ڕێگە بە ژنانی لوبنانی نادەن ڕەگەزنامەی خۆیان بگوازنەوە بۆ منداڵەکانیان یان مێردەکانیان. لە ئەنجامدا هەزاران منداڵ لەو وڵاتە لەدایک دەبن و گەورە دەبن بەڵام هیچ ڕەگەزنامەیەکی لوبنانییان نییە، بەمەش دەتوانن ڕووبەڕووی ئاستەنگ ببنەوە.
بە گوتەی سەوسان شومان، پارێزەری لوبنانی، پەرلەمانی لوبنان چەندین جار دژایەتی گۆڕینی ئەم یاسایەی کردووە. وە ڕوونکردنەوە دەدات کە ئەم کارە گۆڕانی دیمۆگرافی لەگەڵ خۆی دێنێت. بەڵام ئەو پرسە ڕاستەقینەیەی کە وا لە پەرلەمانتاران دەکات بەردەوام دەنگ بە دژی یاساکە بدەن ئەوەیە کە گۆڕانکاری لە یاساکاندا کاریگەری لەسەر ئەو سیستەمە تائیفییە دەبێت کە لوبنان لەسەری بنیات نراوە، شۆمان بەردەوامە
لە ماوەی دەیان ساڵی ڕابردوودا، عێراق چەندین ڕێککەوتننامەی نێودەوڵەتی سەبارەت بە مافەکانی ژنان واژۆ کردووە. لە ساڵی 1986 عێراق ڕێککەوتننامەی نەهێشتنی هەموو جۆرە جیاکارییەک لە دژی ژنان (CEDAW)ی پەسەند کرد، کە بڕگەیەکی یاسایی نێودەوڵەتییە و داوا لە وڵاتان دەکات هەڵاواردن لە دژی ژنان و کچان نەهێڵن. بەڵام ئەو کاتە عێراق هێشتا ڕەخنەی هەبوو سەبارەت بە هەندێک بڕگەی CEDAW، لەوانە ئەو مادەیەی کە دەڵێت ژنان دەبێ مافی ئەوەیان هەبێت کە ڕەگەزنامەی خۆیان بگوازنەوە بۆ منداڵەکانیان.
بەڵام دوای هێرشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ و ڕووخاندنی سەدام حوسێن، عێراق دەستوورێکی نوێی داڕشت کە لە ساڵی ٢٠٠٥ جێبەجێ کرا، بەپێی دەستوورە نوێیەکە هەر کەسێک لە باوکێکی عێراقی یان لە دایکێکی عێراقی لەدایک بێت بە عێراقی دادەنرێت . بەم شێوەیە ڕەگەزنامەی پێدەدرێت.
لە یەمەن ژنان پاڵنەرن بۆ گۆڕینی یاساکە کە ڕێگە بە ژنانی یەمەن بدات ڕەگەزنامە بۆ منداڵەکانیان بگوازنەوە، جا ئەو ژنە هاوسەرگیری لەگەڵ کەسێکی بیانیدا کردبێت یان نا.
بە گوتەی ئەفرا ئەلحەریری، پارێزەر و چالاکوانی مافی مرۆڤی یەمەن، هەوڵی جددی هەبووە بۆ ئەوەی یاساکە بگۆڕدرێت پێش ئەوەی ململانێ لە یەمەن لە ساڵی ٢٠١٤دا سەرهەڵبدات، تا ساڵی ٢٠١١ لیژنەیەکی یەمەن هەبوو کە ئەرکی مامەڵەکردن لەگەڵ گۆڕانکارییەکی ئەگەری هەبوو ..لە یاسادا بەڵام لیژنەکە کارەکانی وەستاند کاتێک ململانێکان سەریهەڵدا و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی ناچاربوون سەرنجیان بگۆڕن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ پێداویستییە توندەکانی خەڵک. لە ئەنجامدا زەبری هێزەکە لەدەستچوو.
لە لیبیا، پرسی ئەو ژنانەی لیبیا هەیە کە منداڵیان لەگەڵ بیانییەکان هەیە، بە شێوەیەکی سەرەکی لە وڵاتانی دیکەی عەرەبی وەک میسر و تونس و فەلەستین و سووریا و سودان. ئەو منداڵانە مافی هاووڵاتیبوونیان لێ زەوت دەکرێت. ئەم خێزانانە لە مێژە لۆبی بۆ دەسەڵاتدارانی لیبیا دەکەن بۆ ئەوەی بتوانن ڕەگەزنامە بە منداڵەکانیان بدەن. ئەو بنەماڵانە دەڵێن کە ئەوە مافی سروشتی خۆیانە کە لە ڕێککەوتننامە نێودەوڵەتییەکاندا هاتووە کە دەوڵەتی لیبیا واژۆیان کردووە.
بە گوتەی سەباح شوعەیب، چالاکوانێکی خەڵکی لیبیا، ژنانی لیبیا ڕووبەڕووی چەند پرسێکی یاسایی دەبنەوە کە پەیوەندییان بە هاوسەرگیری و ڕەگەزنامەییەوە هەیە. شوعەیب دەڵێت، ژنانی لیبیا نەک هەر ڕووبەڕووی جیاکاری یاسایی دەبنەوە سەبارەت بە منداڵەکانیان و ڕەگەزنامەیان، بەڵکوو ڕووبەڕووی ئاستەنگ لە بەدەستهێنانی مۆڵەتی هاوسەرگیری بۆ هاوسەرگیری لەگەڵ کەسانی غەیرە لیبی دەبنەوە. ئەم پرسە دوای بانگەوازی موفتی لیبیا لە ساڵی ٢٠١٣ سەریهەڵدا بۆ ئەوەی ڕێگری لە ژنانی لیبیا بکەن کە هاوسەرگیری لەگەڵ پیاوانی بیانی بکەن. بەڵام پیاوانی لیبی ڕووبەڕووی هیچ سنووردارکردنێک نابنەوە سەبارەت بە هاوسەرگیری لەگەڵ ژنانی غەیرە لیبی و منداڵەکانیان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی ڕەگەزنامەیان پێدەدرێت. هەروەها ژنە غەیرە لیبییەکانیان دەتوانن بە ئاسانی ڕەگەزنامە بەدەست بهێنن.
