لەم ئەڵقەیەدا ڕۆژنامەنووس ئەلێکساندرا ساندێڵز ئەزموونی چوار ژن و گەنجی هاوڕەگەزخواز لە ناوچەی عەرەبی، تابۆکانی پەیوەست بە سێکس و ئازادی دەخاتەڕوو. چیرۆکەکانیان لەنێو ئەو ١٥ چیرۆکەدان کە لە کۆمەڵەی مێژووی زارەکی ‘تابۆ و کۆمەڵگا’دا بەڵگەدارکراون کە لەلایەن کۆمپانیای Sharq.Org بەرهەم هێنراوە.
دەقی ئەڵقەی دووەم
(ماوە: ٨:٥٠ خولەک)
سیناریۆ و گێڕانەوەی ڕەسەن بە زمانی ئینگلیزی لەلایەن ئەلێکساندرا ساندێڵزەوە
هەڵبژاردەی دەنگی (نەنووسراوە) کە لە زمانی عەرەبی ڕەسەندا هاتووە
–
لە کۆمەڵگای ئێمەدا تابۆیەکی زۆر هەیە، بە شێوەیەکی سەرەکی پەیوەستە بە ئایین و بیروباوەڕی کۆن و نەریتی کۆنەوە. وە زۆربەی ئەم تابۆیانە کاریگەرییان لەسەر ژنان هەیە، نەسیرە، چالاکڤان و مامۆستای مافەکانی ژنان لە تەمەنی سییەکانی تەمەنیدا و لە باکووری مەغریب دەژی. زۆرێک لەو تابۆیانەی کە نەسیرە بە زۆرترین کێشە باسی دەکات پەیوەستن بە نەبوونی ئازادی تاکەکەسی و مافی سێکسی و جەستەیی ژنان لە وڵاتەکەی خۆیدا. نەسیرە دەڵێت: لە مەغریب قەدەغەکردنی لەباربردن هەیە، سێکسی بە ڕەزامەندی لە دەرەوەی هاوسەرگیریش قەدەغەیە، ئەفسانە پەیوەندیدارە کچێنی زۆرە و دواتر پرسی دایکانی سینگڵ و منداڵەکانیان هەیە کە مافی یاساییان نییە..
// هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ نەسیرە//
مەغریب قەدەغەیەکی توندی لەباربردنی منداڵ دەسەپێنێت و ئەو کەسانەی بەڕێوەی دەبەن یان ئاسانکاری بۆ دەکەن، دەتوانن چەندین ساڵ زیندانی بکرێن. بەڵام لەم دواییانەدا شانشینی باکووری ئەفریقا تووڕەیی و پەرەسەندنی بانگەوازەکانی بۆ چاکسازی لە مافەکانی زاوزێی ژنان بەخۆیەوە بینی، دوای دۆسیەیەکی زۆر بانگەشەی بۆ کرا کە کچێکی تەمەن ١٤ ساڵانی تێدابوو کە لە کاتی ڕێکارێکی ناپارێزراوی لەباربردنی منداڵدا لە گوندێکی مەغریب گیانی لەدەستدا
//هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ نەسیرە//
نەسیرە ڕوونی دەکاتەوە کە بەو پێیەی لە مەغریب لەباربردنی منداڵ قەدەغەیە، کچەکە دەبوو بەناو “لەباربردنی نهێنی” ئەنجام بدات. بەڵام ئەو کەسەی لەباربردنەکەی ئەنجامداوە ڕێوشوێنی پاکوخاوێنی دروستی نەگرتووەبەر کە بووە هۆی مردنی کچە گەنجەکە کە ناوی مریەم بووە لە میدیا ناوخۆییەکان. نەسیرە بەردەوامە و دەڵێت، ئەو کچە تەنها لەبەر ئەوەی لێرەدا لەباربردنی منداڵ نایاساییە و خەڵک بەهۆیەوە دەنێردرێتە زیندان گیانی لەدەستداوە.
// هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ نەسیرە//
هەروەها لە لوبنان کە زۆرجار وەک لیبراڵترین وڵات لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا سەیر دەکرێت، لەباربردنی منداڵ هەروا بە نایاسایی دەمێنێتەوە. سەبارەت بە مۆڵەتی منداڵبوون، بەپێی یاسای لوبنان زۆرترین ماوە 10 هەفتە مۆڵەت بە ژنان دەدرێت. بۆ سەمیرە، کارمەندی کۆمەڵگەی مەدەنی و چالاکڤانی فێمینیست و دانیشتووی بەیروت، قەدەغەکردنی لەباربردن بەدەر لەوەی پێشێلکردنی مافەکانی جەستەیە، هەروەها نموونەیەکە بۆ ئەوەی کە چۆن تابۆیەکی کۆمەڵایەتییە کە ژنان دەکاتە ئامانج، وەرگێڕدراوە بۆ یاسایەک کە چالاکانە ڕێگری لە کارکردنی ژنان دەکات و هەروەها ڕێگری لە پێشکەوتنی ئابووری لە لوبنان دەکات. بە گشتی ئەم تابۆ و سنووردارکردنانەی کە لە کۆمەڵگادا دەیبینین، ژنان دەکەنە ئامانج، زۆرجار کاریگەرییان لەسەر پیاوان نییە، سەمیرە بەردەوام دەبێت.
// هەبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ ئەمیرە //
کاتێک باس لە مافە سێکسی و جەستەییەکان دەکرێت لە لوبنان، سەمیرە هەروەها پرسی چاودێری تەندروستی ژنان و تەحەددیاتی دۆزینەوەی پیشەیی پزیشکی مرۆڤ وەک ژنێکی ئێڵ جی بی تی متمانەی پێبکات، دەهێنێتە ئاراوە. سەمیرە بیری دێنێتەوە کە جارێک چووە لای پزیشکێکی پیاوی ئافرەتان لە بەیروت کە بە نەزانی و پێشوەختەیییەکی زۆرەوە باسی ئاراستەی سێکسی کردووە کە تازە هەستاوە و کلینیکەکەی بەجێهێشتووە. “سەیریم کرد و بە جۆرێک شۆک بووم”. سەمیرە دەڵێت، من بەردەوام نەبووم لەو پشکنینەی کە بۆی لەوێ بووم.
//هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ سەمیرە//
سەمیرە لە ڕێگەی هاوڕێ و قسەی زارەکییەوە توانی پزیشکێکی نوێ و پیشەگەرتر بدۆزێتەوە. بەڵام دوای ڕووداوەکە بۆ ماوەیەک لە کاتی سەردانی کلینیکەکاندا وریا بوو. سەمیرە دەڵێت: “کاتێک چوومە پشکنین یان بۆ ڕاوێژکاری، هەستم دەکرد خەڵک تەنها بە یەک پرسیار حوکمم لەسەر دەدەن”.
//هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ سەمیرە//
تەحەدای چەشنە کۆنەپەرستان و تابۆکان وەک نێرێک دەتوانێت بە ئازار و دژوار بێت. عەلی، توێژەر و چالاکڤانی فێمینیست کە خۆی بە “شلە*ی ڕەگەزی” دەناسێنێت، دەڵێت، لە وڵاتی لوبنانی زێدی خۆیدا ململانێیەکی درێژخایەنی لەگەڵ ناسنامەی ڕەگەزی خۆیدا هەبووە. عەلی دەڵێت: “هەستم بە جیاوازی دەکرد و ڕەگەزەکەم بە شێوەیەکی جیاواز دەردەبڕم…. ئەمە لەلایەن کۆمەڵگەی دەوروبەرمەوە پێشوازی لێ نەکرا، دەبوو زۆر شەڕ بکەم، چییان دەگوت، قسەکانیانم دەبیست.. تەنها بۆ ئەوەی بتوانم خۆم بم”.
* لە فیزیادا، شلە، گاز یان هەر ماددەیەک کە بەردەوام شێوەی خۆی دەگۆڕێت بەهۆی فشاری بڕین هەرچەندە بچووک بێت، و بەردەوام دەبێت لە گۆڕینی شێوەی خۆی تا ئەو کاتەی هێزی بڕینەکە دەخرێتە سەری.
// هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ عەلی//
عەلی دەستی بە شەڕەکە کرد و دەستی کرد بە قسەکردن لەگەڵ خێزانەکەی و دەوروبەری سەبارەت بە بابەتەکانی وەک هەمەجۆریی ڕەگەزی و فێمینیزم. ئەوەش لە بەرامبەردا ئیلهامبەخش بوو بۆ ڕێکخستنی کۆبوونەوەی گفتوگۆ لەسەر ڕەگەز و هەمەجۆریی سێکسی. عەلی دەڵێت: “هەست دەکەم بە هۆشیارکردنەوەی خەڵک لەسەر ئەم پرسانە توانیومە کاریگەری دروست بکەم”.
// هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ عەلی//
عەلی بە تێڕوانین بۆ پێشەوە، نایەکسانی ڕەگەزی بە هۆکارێکی سەرەکی کێشە و ناسەقامگیری دەبینێت. هەروەها پرسی پیاوسالاری ژەهراوی کێشەیەکی گەورەیە و زیان بە پیاوان خۆیان دەگەیەنێت، عەلی دەڵێت. “ئەم پیاوسالارییە ژەهراوی یان پیاوسالارانە لەڕاستیدا شوێن بۆ ئیمتیازاتی زیاتر بەجێناهێڵن، چونکە هەمان ئەو کەسانەی ئەم ئیمتیازاتانەیان پێدراوە، لەلایەن ئەوانەوە چەوسێنراون”. پیاوسالاری ژەهراوی کاریگەری دەروونی لەسەر ئەو پیاوانە هەیە کە ڕەنگە پەرە بە ڕەفتاری توندوتیژی بدەن” عەلی بەردەوام دەبێت.
//هەڵبژاردەی دەنگیی چاوپێکەوتنێک لەگەڵ عەلی//
گەڕانەوە بۆ نەسیرە، چالاکی مافی ژنان لە مەغریب. وەک کەسێکی ڕاشکاوانە کە مافەکانی ژنان و کچان بەرەوپێش دەبات، وەک خۆی دەڵێت ڕووبەڕووی چەندین ململانێ بووەتەوە. هەرچەندە کارێکی زۆر ماوە، بەڵام نەسیرە بە گەشبینییەوە دەڕوانێتە داهاتووی وڵاتەکەی. نەسیرە دەڵێت: “یاسای زیاتر لەسەر زیادکردنی ئازادی و ماف و یەکسانی ڕەگەزی دادەڕێژرێت، نابێت هیچ کەسێک مافی هەڵبژاردنی لێ بسەنرێتەوە چ لەبەر هۆکاری ئایینی یان کۆمەڵایەتی”. ئێمە بە هیوای داهاتووین و وەک ژنان بەردەوام دەبین لە چالاکییەکانمان”.
// دەنگدانەوە لە چاوپێکەوتنێک لەگەڵ نەسیرە //
