بەڕای من هێشتا بەشێکی زۆری کۆمەڵگای یەمەن ئەو ژنانە ڕەتدەکەنەوە کە کار دەکەن. بەڵام سەرەڕای ئەو ئاستەنگییە زۆرانەی کە ژنانی کرێکار لە یەمەن ڕووبەڕووی دەبنەوە، توانیویانە لە ساڵانی ڕابردوودا هەم بەشداری لە ئابووریی نیشتمانیدا بکەن و هەم باشتری بکەن. ئامارەکان دەریدەخەن کە ئەو ژنانەی کە لە کەرتە جیاوازەکاندا کاردەکەن لە سەرانسەری یەمەن زیادیان کردووە.
کەواتە بەگوێرەی ململانێکان لە یەمەن کە کاریگەرییەکی جددی لەسەر مافەکانی ژنان هەبووە، ژنان لێرە بەردەوامن لە پاڵنەر بۆ بەشداریکردنیان لە هێزی کاردا. ئەوان ڕووبەڕووی بەرگرییەکی زۆر و سەخت دەبنەوە هەرچەندە، لە خوارەوە کۆمەڵێک چاوپێکەوتن لەگەڵ ژنانی یەمەن دەخەینەڕوو کە بەهۆی شەڕەوە کاریگەرییان لەسەر بووە و هەوڵیانداوە بژێوی ژیانی خۆیان دابین بکەن. سەرەتا مریەم دەناسین، کە یەکێکە لەو ژنانەی کە لە ئەنجامی شەڕدا ئاوارە بووە.
ژیانی دەرئەنجامەکانی شەڕ
نەمدەزانی ئەو هەنگاوەم دەبێتە هۆی ئەوەی هەموو شتێکم لەدەست بدەم. من ناوم مریەم، ڕزگاربووی دەرئەنجامەکانی ململانێی ئێستا. لەگەڵ خێزانەکەمدا کۆچمان کرد بۆ ئەوەی لە ناوچەیەکی تردا بژیم. من لە بنەڕەتدا لە خێزانێکی تا ڕادەیەک دامەزراوم، بەڵام لە شەڕەکەدا هەموو شتێکمان لەدەستدا، بە ماڵەکەمان و کاروباری باوکمەوە. باوکممان لەدەستدا. هیچمان نەمابوو. هەوڵمدا بچمە بازاڕی ناوچەکە بۆ ئەوەی دار بخور بفرۆشم بۆ ئەوەی هەندێک پارەم دەست بکەوێت، بەڵام نەمتوانی ئەوە بکەم. لە خراپترین شوێنی بازاڕدا فرۆشم دەکرد و خەڵک مامەڵەیەکی ترسناکیان لەگەڵدا دەکردم. وەک ئەوەی شتێکی هەڵە بکەم بە هەوڵدان بۆ فرۆشتنی دارە بخورەکانم. خەڵکی ناو بازاڕ ڕەخنەیان لێدەگرتم، بە زارەکی هەراسانیان دەکردم و زەلیلیان دەکردم. دەیانپرسی: ‘باوکی لە کوێیە’. یان بە سادەیی پێم بڵێ: ‘شوێنی ژنان لە ماڵەوەیە.’ لە کۆتاییدا لە بازاڕ دەرکرام، چونکە من ژنم و لەبەر ئەوەی بە شەرمەزاری دادەنرێت ژنێک کاسبکار بێت لە بازاڕدا بێت.
لەدەستدانی خەونەکەم
من ناوم هوورە. من بێوەژن و هەتیوم لە یەک کاتدا. من و دوو منداڵەکەم لە ناوچەیەکی نیمچە شارستانی لە یەکێک لە پارێزگاکانی یەمەن دەژین. دوای مردنی هاوسەرەکەم، نەمتوانی کەسێک بدۆزمەوە کە بتوانێت یارمەتی من و منداڵەکانم بدات و لە ژیانێکی شایستەدا بژین. هیچ کەس لە خێزانی هاوسەرەکەم پرسیاری لەبارەی منداڵەکانم یان باروودۆخی ژیانم دوای مردنی هاوسەرەکم نەکرد. من و منداڵەکانم ژیانێکی زۆر سەختمان بەسەر برد. دانیشتین و دەستمان درێژ دەکرد و داوای یارمەتی لە دراوسێکانمان دەکرد، بەڵام زۆر قورس بوو بۆ من.
پەیوەندیم لەگەڵ ڕێکخراوێکی ناوخۆیی کرد کە ژنان بەهێز دەکات و یارمەتی ژنان دەدات بزنسی خۆیان بکەنەوە. ڕاهێنانەکەم تەواو کرد و یارمەتیم وەرگرت بۆ کردنەوەی کۆشکێکی بچووک لە ناوەڕاستی بازاڕی ناوخۆیی. من تاکە ژن بووم لە بازاڕدا، بەڵام توانیم بوونی خۆم بسەلمێنم و لەوێ ڕێزم هەبوو. کارەکەم بە باشی بەڕێوەچوو، بەتایبەتی لەگەڵ ژنان، چونکە هەموو پێداویستییەکانیانم بۆ دابین دەکرد. دەچوومە ناو شار و شتی نوێ و سەرنجڕاکێشم دەست دەکەوت بۆ فرۆشتن. بەڵام بەرخۆدان هەبوو. بازرگانێک هەوڵیدا ڕێگری بکات لە دابینکەران کە کاڵاکانم پێ بفرۆشن تەنها لەبەر ئەوەی من ژنم و لەبەر ئەوەی پێی وایە نابێت وەک ژنێک لە بازاڕدا بم. هەروەها ڕکابەرێک بووم بۆی چونکە منیش وەک ئەو جل و بەرگی ئافرەتانم دەفرۆشت. پاشان دەنگۆی لەسەر من بڵاوکردەوە.
کاسبکارەکە لە کۆتاییدا پەیوەندی بە مامی منداڵەکانمەوە کرد و دەنگۆی ناخۆشی لەبارەی منەوە پێ وتن. بەداخەوە پیاوەکان بەبێ پشتڕاستکردنەوەی زانیارییەکان باوەڕیان بەو کاسبکارە کردووە. لە کۆتاییدا هاتنە بازاڕ و سوکایەتییان پێکردم و خەونەکەمیان شکاند. ناچاریان کردم بازاڕ بەجێبهێڵم. خەونەکەم وێران بوو.
